Herfs

Ek geniet nogal hierdie tyd van die jaar in Bloemfontein. Dit is asof dit begin stil raak en die dorp begin gereed maak vir die winter. Alles is stadiger in die winter en deesdae met die Global Warming weet ek ook nie meer lekker wat om te verwag nie. Op die stadium sit ons die een dag by die verwarmer en môre by (iemand anders se huis) die swembad. Tog geniet ek dit steeds om soggens vroeg – dit is nadat ek dit uit die snoesige bed gesukkel het – op die pad te ry en te sien hoe die son maar ook nie wil opstaan nie en die blare so erg deur die nag van die koue skud dat al hulle blare op die grond lê. Die bruin-geel kleure van die dorp in die oranje lig is regtig iets om te aanskou – behalwe in jou eie tuin.

Ek kan nie wag vir die winter nie, want dit is die beste tyd vir ’n glasie Glüwein. Mens kry dit natuurlik deesdae in die drankwinkels te koop. Dan gooi jy die vloeistof net in ’n pan en verhit dit, maar ek geniet dit om die bestanddele self bymekaar te gooi (koop natuurlik die wyn):

Jy benodig 'n ¾ koppie water; ¾ koppie suiker; 1 kaneelstokkie; 1 lemoen; 10 heel naeltjies en een bottel rooiwyn. Meng die water, suiker en kaneelstokkie in ’n pan en bring dit tot kookpunt, verlaag die hitte en laat die mengsel prut. Sny die lemoen in die helfte, druk die sap in mengel uit. Druk die naeltjies aan die buite kant van die lemoenskil en plaas hierdie ook in die mengel. Prut vir ’n verdere 30minute tot die mengsel dik en stroopagtig is. Gooi die wyn hierby en verhit tot alles goed gemeng is, maar dit moet nie prut nie. Bedien warm.

Dit is jammer dat dit nie vandag so koud is nie, anders het ek nou ’n bottel wyn gaan koop.

1 Mei 2014 - Werkersdag by die Spookhuijs

Gister na 'n wonderlike dag by die  Spookhuijs ry ons terug huis toe. Soos meeste van die vakansiedae in Suid-Afrika weet ek nie altyd waaroor dit gaan nie. Ek weet wel dat ons gister ’n rustige dag kon hê, maar dat daar soveel ander mense is wat wel moet werk sodat ’n handjievol mense ’n blaaskans kan kry, kan rondloop en hul kruideniers kan koop. Hierdie is ook nie net vir ’n sekere vlak gereseveer nie, aangesien my advokaat swaer ook gister sy kliënte moes sien. So is die lewe, so is die lot. Eendag chocolate, die volgende dag snot. 

Op hierdie dag in die geskiedenis het daar verskeie goed gebeur. In 1776 is die Illuminate in Ingolstadt deur Adam Weishaupt gestig. Gedurende die Tweede Wêreld Oorlog het Joseph Goebbels en sy vrou op hierdie dag in 1945 selfmoord in die Reich tuine buite die Führerbunker gepleeg. Magda het hul kinders vermoor deur sianiet pille in hul monde te sit. In 2011 het Barack Obama aangekondig dat Osama bin Laden, die verdagte agter die 11 September 2009 aanval, deur die US spesiale weermag tereggestel is. Hierdie is wel foutief. As gevolg van die tydverskil tussen die US en Pakistan het hierdie eintlik eers op die 2e Mei plaasgevind. Party mense se lewens het op hierdie dag begin: 1864 - Anna Jarvis, die vrou agter Moedersdag (11 Mei 2014 – dit is ’n plesier); 1946 -  John Woo en 1967 - Tim McGraw, en ander s’n weer geëindig: 1118 – Matilda van Skotland en 1731 – Johann Ludwig Bach. http://en.wikipedia.org/wiki/May_1

In Suid-Afrika word Internasionale Werkersdag op 1 Mei gevier. Hierdie dag, soos die naam sê, word in verskeie lande gevier, maar nie al die lande vier dit noodwendig op dieselfde tyd nie. Werkersdag gaan oor die uitbuiting van arbeiders. Mense word al vir jare uitgebuit om vir ander te werk. Eeue gelede was dit die slawe en daarna word hierdie versteek onder die “paycheck” waar mense onmenslike ure moet werk om net elke dag die basiese behoeftes te kan bekostig. Hierdie dag het tot stand gekom deur die industriële revolusie om slegs vir 8 ure ’n dag hoef te werk. In Suid-Afrika word die dag sedert 1994 op die eerste dag van Mei gevier om samehangend die rol van die Unies, die Kommunistiese Party en ander arbeidsbewegings teen Apartheid gespeel het, te herdenk. http://www.sahistory.org.za/dated-event/1-may-international-workers-day

Omdat ander mense eeue gelede baklei het sodat ek net agt ure ’n dag hoef te werk, het ons gister by die Spookhuijs gaan kuier. 

Ons keuse vir ’n middag weg van die huis word beïnvloed deur ’n plek se kindervriendelikheid. Ons seuntjie is nou net oor ’n jaar, kruip die vlak vol en is nie lief vir stilsit nie. Hierdie is die grootste dryfkrag agter ons liefde vir die restaurant op Emoya Estate. Jy gaan daarheen om rustig te wees. Die diens is nie noodwendig so vinnig nie, maar die kelners is altyd vriendelik en geduldig. Daar is ’n groot grasperk, klimrame met swaaie en ’n lekker sandput vir die kinders. Daar is verder ’n mini gholfbaan, asook ’n driving range; maar ons sal dit moontlik eers later uittoets. Ons was reeds 12:00 by Emoya en ons het die hele dag daar spandeer. Die lug beweeg stadig deur jou hare, die son bak salig op jou gesig en jy voel hoe die week, die maand, die jaar se spanning uit jou skouers wegsmelt. Om jou sit ander gesinne en vriende. Almal gelukkig en almal gesels. Ons seun kruip op die gras agter die konyne aan. (Jy kan binne die restaurant ook sit vir die wat nie van die buitelug hou nie). Ek verstom my aan die rustigheid en geniet dit ongelooflik. Die lewe is klaar so gejaag en dit is ons ontsnapplekkie. http://www.emoya.co.za/p13/facilities-at-emoya/unique-bloemfontein-restaurant-and-coffee-shop.html

Terug na die kar toe sien ons die wilde diere wat in die ooptes wei: Springbokke, volstruise, vlakvarke en twee massiewe renosters. Ons vriend het verduidelik dat hy ’n kameelperd ook vroeër gesien het.

Dit was ’n goeie dag.

Paasfees in Bloemfontein

Die begin van Paasfees begin môre, Goeie Vrydag. Ons herdenk môre die kruisiging van Jesus Christus. Hierdie fees loop hand aan hand met die Joodse Pessachfees. Dit maak my rustig om te weet, dat alhoewel die Joodse en Christen geloof op so baie vlakke verskil, vier albei die volgende paar dae ’n fees van bevryding – die Israeliete of dan nou Jode se bevryding uit die Egiptiese slawerny, die Christene die kruisiging en opstanding van Jesus uit die dood. Hierdie naweek is dus ’n naweek vir Geestelike rus en dan nou liggaamlike rus ook vir die wat nie Saterdag werk nie.

My laaste Paaseier skattejag was nog in Kuruman gehou, by my ouers. Ons was al groot…volwasse…wel, sommige mense sal dit sien as “te groot vir sulke speletjies”. Ons almal was daar, tot die kêrels en my pa het die Sondag vir ons paaseiers weggesteek en terwyl my ma die oggend in die kombuis staan om ’n ete voor te berei, soek ons paaseiers. Ek onthou diant ons het so gelag, want my pa het die eiers eintlik net op lukrake plekke neer gesit: op die bank se rugkant, op die dvd-speler se laaitjie-ding, op die bokant van die motor se band. En die beste van alles was dat mens dit nog steeds miskyk, want jy soek mos diep. Ek sal dit graag vir ons seuntjie ook wil doen, maar ek dink op die stadium sal ons hond die sjokolades voor hom kry en verorber.

Ons sal daarom die versteekte eiers ruil vir ’n salige uitstappie in een van Bloemfontein se tuine. Die Universiteit van die Vrystaat het die mooiste grasperke en fonteine waar mens eintlik rustig kan lê en boeklees, maar ek sien die plek op ’n daaglikse basis en sal verkies om nie my naweke ook hier deur te bring nie. Die ander opsies is die Botaniese tuine en Oliewenhuis. Hierdie is wel nie die enigste plekke te sien in Bloemfontein nie, maar ek moet darem ’n geleentheid kry om weer iets te kan skryf.

Ek was baie verras met Bloemfontein se Botaniese tuine. Jy sal die tuine kry as jy met Rayton pad Johannesburg se rigting ry. Daar is gelukkig aanwysingsborde, want ek kan jou moontlik laat verdwaal. Die tuin is in ’n bos vallei geleë en deur heuwels omring. Hulle is toegewyd aan die kweek en vertoning van die streek se flora. Die tuine is die eerste keer in 1969 oopgemaak en soos die res van die Vrystaat, is daar geskiedkundige elemente te sien: die kurator se huis is deur die Tweede Wêreldoorlog Italiaanse krygsgevangenes gebou; die ou klip mure is gedurende die Suid-Afrikaanse Oorlog deur die Britse troepe gebou ; en prehistoriese pottebakkery oorblyfsels gevind in die omgewing is op die skou in die Onderwys -sentrum. http://www.southafrica.net/za/en/articles/entry/article-southafrica.net-free-state-botanical-gardens Die tuin is groot en nie so droog soos die res van Bloemfontein nie. Ek sal vir ure in die tuin kan loop en die natuur net inneem. 

Oliewenhuis het ook ’n groot grasperk beskikbaar en is ideaal vir piekniek, nie so ideaal vir krieket speel nie. Oliewenhuis is een van Bloemfontein se kunsmuseums en is in Henrystraat geleë (nr 16) daar is ’n restaurant ook beskikbaar. Die tuin is beskikbaar tussen 08:00 en 17:00 en so lank jy nie deel is van ’n groep van 20 mense nie, kan jy verniet op die skaduryke gras gaan lê. Hier kan ek myself ook vir ure besig hou. Die algehele stilte van die plek gee my vrede in my gemoed en krag om weer die dag aan te pak. Volgens die webblad (http://www.nasmus.co.za/museum/satellite-museums/oliewenhuis-art-museum/introduction) kan jy ook jou honde hierheen neem, maar moet nie ’n steurnis vir ander mense wees nie.

Op die stadium word ons uithangplekke bepaal deur hoe hulle voorsiening maak vir kinders. Ons gee daarom op die stadium voorkeur aan die Spookhuijs, by Emoya Estate, maar dit is nie ’n rustige liggaamlike rustigheid wat jou hier omhels nie, maar die wete dat jy jou kind kan dophou terwyl jy jou koffie kan geniet.

Skenk bloed en red 'n lewe of drie

Ek is nie baie lief vir naalde nie. Ek verdra hulle, maar ek is nie mal daaroor nie. Tog kan een eenheid van jou bloed tot drie mense red. Met die Paasnaweek wat by ons voordeur staan, en daar weer oor die volgende twee weke baie mense op die pad gaan wees, wil ek graag vra: Gaan skenk bloed. Dit is nie asof ek ’n gereelde skenker is nie. Ek was 16 die eerste keer toe ek in die tou gestaan het. Min wetend dat my epilepsie diagnose veroorsaak dat dit nie vir my veilig is nie.

In 2010 het ek weer probeer aangesien ek 7 jaar aanvalloos is en ek reeds in 2005 opgehou om die medikasie te gebruik. Ek moes omtrent heel oggend met myself praat, want ek sien net hierdie naald so dik soos my arm voor my. Ons begin die oggend met ’n stewige ontbyt. Volgens die kriteria is ons albei gesond om te skenk: ons albei weeg meer as 50kg, is tussen die ouderdom van 16 en 65, en nie een van ons het ’n seksueel oordraagbare siekte nie.

Ons ry na die naaste kliniek wat op daardie stadium die een by Pick n Pay Hyper in Fichardpark was. Ek sê nie ’n woord nie. Wit soos ’n laken, maar ek gaan bloed skenk. Ek wil dit doen en dis goed want jy kan ’n lewe red. Ek vul die vorm in, gee my persoonlike inligting en antwoord al die vrae oor my gesondheid, asook seksuele en sosiale gedrag. Terwyl die verpleegster die vraelys mondelings met my deurgaan, word my bloeddruk, ystervlakke en hartklop getoets. Is my hart nog waar hy moet wees, want hy klop in my keel?

Ek slaag die toets, ek mag skenk. Hulle sê dit vat 30minute om te skenk. Ek dink ek het vir 10minute gesit. Ek was die heeltyd gespanne oor hierdie dik naald wat hulle in my arm gaan druk. Dit gaan seer wees, ek gaan huil. Hoekom doen ek dit? Ek wil nie meer nie! Maar ek sit en pomp die balletjie met my hand sodat die are kan uitstaan. Die verpleegster kom al hoe nader met die naald; eina, eina, eina.”Moet my asseblief nie seermaak nie” fluister ek sag. Naald is in en ek besef ewe skielik dat dit eintlik nie so erg was nie en ek begin ontspan. Blaai deur ’n paar tydskrifte en gesels met my man. Toe begin my ore suis en ek raak naar.

Ek moet sê, die personeel was baie vinnig om die naald uit my arm te kry, die stoel te tiep en die waaier op my te kry. Definitiewe punte vir hulle. Ek het met hierdie episode seker nie drie mense gered nie, maar hopelik ’n pasgebore baba. Ek vertel wel met trots dat ek wel daar was en alhoewel ek nie ’n suksesvolle 30min se skenking kon gee nie, was ek wel daar.

Daar is verskeie plekke in die land en dus die Vrystaat waar jy kan gaan bloedskenk. Daar is ’n baie hulpvaardige kaart op hulle webblad beskikbaar wat sommer aanwysings verskaf: http://www.sanbs.org.za/index.php/where-can-i-donate. 

Daar is ook mobiele eenhede beskikbaar, maar my ervaring het hier gewys dat jy aansienlik meer geduld moet hê aangesien hulle nie noodwendig genoeg personeel beskikbaar het nie.

Vir meer inligting besoek die SANBS se webblad: http://www.sanbs.org.za of hulle Facebookblad: https://www.facebook.com/SANBS

Ek gaan die week weer skenk.

Welkom in die Vrystaat

Jy sal die Vrystaat in die hartjie van Suid-Afrika vind, waar Lesotho styf teen hom in ’n boontjie vorm lê. Die provinsie vind homself tussen die Vaalrivier aan die noorde en die Oranjerivier aan die suide. Die Vrystaat is bekend vir sy vlaktes, waar jy oor die graslande en mielievelde tot in jou toekoms kan uitstaar. Tog, aan die Noordooste van die provinsie begin die sandsteen berge uitstaan en jy wil jou verstom aan die skoonheid van die omgewing, slegs ’n paar kilometers weg van nêrens en niks.

Die provinsie is die graanskuur van Suid-Afrika en staan as gevolg van die landbou en die ryk goudvelde sentraal tot die ekonomie. In Mei 2011 het Manguang Suid-Afrika se nuutste metropool geword en beskik oor ’n gevestigde institusionele, opvoedkundige en administratiewe infrastruktuur. Die provinsie huisves die Appèlhof, die Universiteit van die Vrystaat en die Sentrale Universiteit van Tegnologie.

Die hoofstad van die Vrystaat is Bloemfontein. Die taalverspreiding is 64.2% Sotho, 12.7% Afrikaans, 7.5% Xhosa. Volgens die 2011 Sensusopname is daar 2 745 590 mense woonagtig in die provinsie, wat 5.3% van die land se bevolking uitmaak. Die totale oppervlak van die Vrystaat is 129 825 vierkant ’n meter, 10.6% van Suid-Afrika se oppervlakte en dus die derde grootste provinsie in die land.

http://www.southafrica.info/about/geography/free-state.htm#.U00KMKKqrRQ#ixzz2ywwipW5h

My eerste ervaring van die Vrystaat, wat ek regtig kan onthou, was in 2005. Ek het gedink dit was die lelikste plek wat ek nog ooit gesien het. Ek het groot geword in die Boesmanland en daarna Namakwaland en was vir ’n tydjie in Stellenbosch. Ek het die Wes-Kaap geken, asook die Suid-Kaap se woude en landskappe. Ek was al in Mpumalanga by Pelgrim’s Rest en Sabi Sabi, ek het God’s Window gesien, in die Tsitsikama woude gestap en kreef uitgehaal in die Weskus by McDonald’s baai. Waarom straf my ouers my so om my Bloemfontein toe te stuur om te gaan studeer?

Ek dink nou nog terug aan die roesbruin, amper rooi sand wat so oor die droë vlaktes gewaai het, ek met my ken op my knieë in my pa se groen Toyota Camry moes maar die trane wegsteek tot my pa my die volgende dag groet. Ek is net hier vir drie jaar tot ek my graad voltooi het. Ek gaan weer terug na die see, die berge en seker maar die wynlande. Waar trek ons nou? 15 April 2014 en ek is steeds hier. Ek het my hart hier verloor, nie net my lewensmaat hier ontmoet nie, maar oor die landskappe, die ooptes en dan so af en toe ry jy ’n entjie tot by die voet van die Maluti berge en ek voel my gemoed in die hemelruim opvaar, want die dag toe my pa my hier afgelaai het, het hy my eintlik huis toe gebring.